Korte circuits: Wat zijn de uitdagingen van nabijheidshandel?

De landbouwers van vandaag moeten het hoofd bieden aan eisen van groei en consumptie die steeds uitgebreider worden. Kwaliteitsproductie in hoeveelheid wordt moeilijker om efficiënt rendabel te maken. De korte keten kan dan een distributieoptie blijken te zijn die het mogelijk maakt om het tekort te ondervangen van meer klassieke commerciële uitwisselingen. Deze alternatieve commercialiseringsvorm beperkt de tussenpersonen tussen de landbouwer en de consument voor een directere dienstverlening en dus gunstiger voor de producenten van landbouwgrondstoffen. Hoe definiëren deze korte ketens zich?

Inhoudsopgave :

• Een concept met vele voordelen

• Directe verkoop

• Verkoop via tussenpersoon

Gezien zijn definitie roept de korte keten op tot een zekere geografische of relationele nabijheid tussen de producent en de consument. Dit, ook al zijn er geen specifieke criteria betreffende de afstand voor een keten om als kort gekwalificeerd te worden. Het is dan mogelijk om te classificeren volgens verschillende criteria. Het eerste is dat van het aantal tussenkomende partijen tussen de producent en de consument. 

De tweede factor scheidt directe of indirecte verkoop. De landbouwer die overgaat tot directe verkoop profiteert van een activiteit in volledige onafhankelijkheid met een prijsvaststelling die meer eerlijk is wat betreft zijn arbeid. Hij moet dan de rollen van producent en handelaar van zijn producten cumuleren. De diverse praktijken van korte keten bieden consumenten een authenticiteitsfactor die tegenwoordig steeds meer gezocht wordt, naast het profiteren van direct contact om de kwaliteit van de producten aan te prijzen.

Onder de verschillende facetten van commerciële uitwisselingen in korte keten, wordt directe verkoop zelf op verschillende manieren toegepast. We kunnen verkoop op de boerderij of de boerderijwinkel noemen waarmee producenten hun producten direct kunnen verkopen op hun productielocatie. Men kan zo slagerij, kaasmakerij of bakkerij aantreffen op het bedrijf zelf. Het is ook mogelijk om pluklocaties tegen te komen, ofwel in zelfbediening, ofwel in zelfoogst. In zelfbediening plukt de consument de oogst en betaalt de verzamelde hoeveelheid. In zelfoogst gaat hij over tot voorafgaande aankoop van een productie en komt oogsten wat hij wenst. Het kan bijvoorbeeld gaan om de aankoop van een fruitboom. In bepaalde boerderijen richten producenten hun producten naar restauratie voor boerderijproducten, eerder dan naar verkoop van grondstoffen. Dit neemt de vorm aan van ter plaatse genomen maaltijden. Tot slot stellen bepaalde georganiseerde evenementen op meer tijdelijke wijze in staat om producten in de kijker te zetten tijdens manifestaties op bepaalde perioden.

Nog steeds in directe verkoop, maar buiten de boerderij, brengen de markten allerlei soorten wederverkopers van gevarieerde producten samen. Voor bepaalde seizoensartikelen bestaat er ook verkoop aan de wegkant die niettemin een vergunning van de gemeente vereist om geïnstalleerd te kunnen worden. Buiten de markten bestaan er kermisverkopen of beurzen, of nog collectieve verkooppunten. Een laatste distributieoptie is postorderverkoop voor thuisbezorging of in afhaalpunten van vleespakketten, groentenmanden, zuivelproducten en andere.

Als hij niet overgaat tot directe verkoop, kan de producent een beroep doen op een enkele tussenpersoon terwijl hij in een korte keten blijft. Hij kan bijvoorbeeld zijn verkopen uitvoeren via een andere producent. Hij kan ook een winkelverkoop voorstellen. Dit kunnen biologische winkels zijn, van lokale producten, van nabijheid (kruidenierswinkels, bakkerijen, slagerijen en andere). De grootdistributie aanvaardt ook steeds meer lokale en eerlijke producten.

Er bestaat ook de verkoop aan collectiviteiten (onderwijsinstellingen, bedrijfskantines, ziekenhuizen), rechtstreeks aan restaurants, of via producentencoöperaties. De democratisering van internetplatforms genereert ook een keuzeruimte voor de verkoop van boerderijproducten.

De diverse facetten van productie en verkoop in korte keten stellen de landbouwers van vandaag dus in staat om hun bedrijven efficiënt te ontwikkelen met een meerwaarde van nabijheidsauthenticiteit die steeds meer gezocht wordt door consumenten terwijl ze een meer eerlijk rendement bieden op de productiekosten. De korte keten vestigt zich als een onmisbare actor van de moderne landbouw.